ابوریحان بیرونی   

ابوریحان محمد بن احمد بیرونی در بیرون شهر خوارزم بدنیاآمد . وی یکی از نوابغ عصرخود بشمار می رفت ؛وریاضیات وهیأت ونجوم و فیزیک را به حد کمال می دانست . ودر تاریخ و جغرافیا وگاهشناسی تبحر داشت.بیرونی در سال 388 ه –ق به جرجان ؛خدمت شمس المعالی قابوس وشمگیر رفت وکتاب "اثارالبا قیه" را به نام وی تالیف کرد این کتاب در زمینه ی گاهشماری است که مربوط به تعیین روز ؛ماه ؛ سال ؛ خلقت؛ طوفان؛بخت النصرو...میباشد.

ابوریحان کتابها ومقاله های زیادی را در زمینه های مختلف نوشته که از جمله ی انها میتوان به "التفهیم"

اشاره کرد که در مورد احکام نجوم است .وکتاب "فی راشیکات الهند "که در باره ی حساب است که از نسبت و تناسب بحث می کند.

ازآخرین کارها وابداعات بیرونی عبارتند از :

1-استخراج جیب یک درجه : استخراج جیب یک درجه از مسائل عالی ریاضیات است که علمای قبل از ابوریحان موفق به کشف ان نشده بودند.

2- تسطیح کره :قاعده تسطیح کره بر سطح مستوی و ترسیم نقشه های جغرافیایی را به طریقه ای که ابوریحان ان را استوانی نامید در علمای اسلامی اول بار وی اختراع کرد.

3- چاه آرتزین : ابوریحان اول کسی است که علل طبیعی و کیفیت فوران وجستن اب از بعضی چشمه ها را کشف کرد.

4- اشکال هندسی گلها :ابوریحان کشف کرده بود که در شکوفه ها و گلها دقایق هندسی بکار رفته است ؛وی می گوید علت اینکه شکوفه ها و گلها هرگز؛  هفت برگ یا نه برگ نمی شوند آن است که ترسیم شکل هفت ضلعی و نه ضلعی منتظم محاط در دایره محال است .

5- تضاعیف خانه های شطرنج : بیرونی تضاعیف خانه های شطرنج را که مبتنی بر تصاعد هندسی بطور دقیق حساب کرد.