ابوریحان بیرونی 

ابوریحان محمد بن احمدبیرونی یکی از بزرگترین ریاضیدانان دوره ی اسلامی ایران است  که علوم هیأت و نجوم وفیزیک عصر خود را در حد کمال میدانست . وی درسال 362 هجری قمری دربیرون شهر خوارزم پا به عرصه ی وجود گذاشت ؛ ابوریحان در سال388 به جرجان ؛خدمت شمس المعالی قابوسوشمگیر رفت و کتاب "آثارالباقیه" رابه نام وی نوشت ؛ این کتاب یکی از بزرگترین آثار بیرونی است که در مورد گاهشماری نوشته شده است ؛روز که بارزترین واساسی ترین واحد گاهشماری است موضوع فصل اول این کتاب است ودر فصل دوم کتاب در مبدا سال؛ ماه ؛سال شمسی ؛قمری و .... بحث شده است.    

ازکتابهای دیگر بیرونی در ریاضیات می توان کتاب "فی راشیکات الهند" رادر حساب؛نسبت وتناسب و دو کتاب "استخراج الاوتارو جمع الطرق لسائره....در هندسه وسه کتاب دیگر در مثلثات به نامهای 1- مقالیدعلم الهیئت که درمورد مثلثات کروی است 2- مقاله سوم قانون مسعودی که بزرگترین اثر وی در خصوص هیئات ونجوم وجغرافیای ریاضی است 3- کتاب ابی ریحان الی ابی سعید که در ان بیرونی "شکل مغنی"را برای ابوسعید سنجر ی نقل کرده است.

ابوریحان دانشمندی مبتکرنیز بود که از جمله ی ابتکارات ونوآوری های اومی توان به موارد زیر اشاره کرد: 1- استخراج جیب یک درجه ؛که یکی از مسائل عالی ریاضی است که علمای

پیش از ابوریحان موفق به کشف ان نشده بودند.

2- تسطیح کره ؛قاعده ی تسطیح کره بر سطح مستوی و ترسیم نقشه های جغرافیایی را مخصوصا" به طریقه ای که خود ابوریحان ان را استوانی نامیده است در علمای اسلامی اول بار ابوریحان اختراع کرد.

3 – چاه آرتزین 

ابوریحان اول کسی است که علل طبیعی و کیفیت فوران وجستن آب را از بعضی چشمه ها و چاهها کشف کرد.

 

4 – اشکال هندسی گلها

ابوریحان کشف کرده بود که در شکوفه ها و گلها دقایق منظم هندسی بکار رفته است وسبب اینکه شکوفه ها و گلها هرگز هفت برگ یا نه برگ نمی شود ان است که ترسیم شکل هفت ضلعی و نه ضلعی منتظم محاط در دایره غیر ممکن است.

5 – تضاعیف خانه های شطرنج

بیرونی تضاعیف خانه های شطرنج را که مبتنی بر تصاعدهندسی است را با دقت حساب کرده بود.